Masaż 2025: Przeciwwskazania Bezwzględne i Względne - Sprawdź Przed Zabiegiem!
Planujesz masaż? Świetnie! To fantastyczny sposób na relaks i regenerację. Zanim jednak oddasz się w ręce masażysty, warto na chwilę zatrzymać się i zastanowić nad jednym, kluczowym aspektem: przeciwwskazaniami względnymi i bezwzględnymi do masażu. Krótko mówiąc, istnieją sytuacje, kiedy masaż może przynieść więcej szkody niż pożytku, a my chcemy tego uniknąć, prawda?

- Przeciwwskazania względne i bezwzględne do masażu
- Względne Przeciwwskazania do Masażu: Kiedy Należy Zachować Ostrożność?
- Bezwzględne Przeciwwskazania do Masażu: Stanowcze Wykluczenia z Zabiegu
- Najczęstsze Przeciwwskazania do Masażu: Gorączka, Zmiany Skórne i Inne
Zastanawiasz się pewnie, co konkretnie może stanąć na przeszkodzie błogiemu relaksowi. Przyjrzyjmy się bliżej temu zagadnieniu. Wyobraź sobie, że Twoje ciało to precyzyjnie nastrojony instrument. Masaż to jak gra na tym instrumencie – może wydobyć piękne dźwięki, ale nieumiejętna gra, w nieodpowiednich warunkach, może go rozstroić. Podobnie jest z masażem.
Czasami, niczym kapryśna pogoda, pojawiają się przeciwwskazania względne. To takie sytuacje, kiedy masaż nie jest całkowicie zakazany, ale wymaga pewnej ostrożności i modyfikacji. Pomyśl o tym jak o żółtym świetle na drodze – możesz jechać dalej, ale z większą uwagą. Z drugiej strony, mamy przeciwwskazania bezwzględne – czerwone światło. Wtedy masaż definitywnie odpada, jak próba tańca w butach narciarskich – po prostu nie zadziała, a może nawet skończyć się źle.
Aby lepiej zobrazować, spójrzmy na pewne dane. W 2025 roku, na podstawie ankiet przeprowadzonych wśród osób korzystających z masaży, wyłoniono najczęściej występujące okoliczności wpływające na decyzję o możliwości wykonania masażu. Poniżej przedstawiamy uproszczony przegląd tych danych:
Zobacz także: Bezwzględne Przeciwwskazania do Masażu – Pełna Lista
| Okoliczność | Kategoria |
|---|---|
| Aktywne infekcje | Bezwzględne |
| Stany zapalne | Bezwzględne (ostre) / Względne (przewlekłe) |
| Choroby nowotworowe (niektóre) | Bezwzględne / Względne (konsultacja lekarska) |
| Ciąża | Względne (I trymestr) / Brak przeciwwskazań (II i III trymestr - specjalistyczny masaż) |
| Menstruacja | Względne (obfite krwawienie, bolesne miesiączki) |
| Żylaki | Względne (omijanie obszaru żylaków) |
Pamiętaj, że to tylko przykłady. Zawsze, niczym detektyw, przed masażem przeprowadź wywiad z samym sobą - czy coś Ci dolega? Czy masz jakieś wątpliwości? Nie wahaj się skonsultować z lekarzem lub doświadczonym masażystą. Lepiej dmuchać na zimne, niż potem żałować, bo zdrowie mamy tylko jedno, a masaż ma być przyjemnością, a nie problemem. Zgadzamy się?
Przeciwwskazania względne i bezwzględne do masażu

Decydując się na masaż, czy to w celach relaksacyjnych, leczniczych, pobudzających, redukujących obrzęki, wspomagających regenerację po kontuzjach, czy przygotowujących ciało do intensywnego wysiłku fizycznego, wkraczamy na ścieżkę dotyku i ucisku. Pamiętajmy, że masaż to nie tylko przyjemność, ale przede wszystkim ingerencja w nasze ciało. Wyobraźmy sobie masażystę jako rzemieślnika precyzyjnie pracującego na delikatnej materii, jaką jest ludzkie ciało – uciskając tkanki z odpowiednią siłą i tempem, z uwzględnieniem anatomii mięśni i innych struktur. Aby ta praca przyniosła pożądany efekt, a nie niechciane konsekwencje, kluczowe jest zrozumienie, że istnieją pewne granice – przeciwwskazania do masażu.
Zanim oddamy się w ręce specjalisty, warto potraktować wizytę jak konsultację lekarską. Wypełnienie ankiety o naszym zdrowiu, przebytych i aktualnych dolegliwościach to nie formalność, a fundament bezpieczeństwa. To tak, jakbyśmy oddawali samochód do serwisu – mechanik musi wiedzieć, co dolega maszynie, by ją naprawić, a nie pogorszyć jej stan. Lekceważenie tego kroku to igranie z ogniem, gdzie relaks może zamienić się w dyskomfort, a nawet poważniejsze problemy zdrowotne. Dlatego, zanim położymy się na stole do masażu, upewnijmy się, że nie istnieją żadne przeszkody na drodze do zdrowia i relaksu.
Zobacz także: Przeciwwskazania Bezwzględne do Masażu Klasycznego 2025: Kompleksowy Przewodnik
Przeciwwskazania względne – granice, które można negocjować
Przeciwwskazania względne to jak żółte światło na drodze – nie zatrzymują nas definitywnie, ale nakazują zachować ostrożność. Sygnalizują, że masaż jest możliwy, ale wymaga modyfikacji. To niczym dostosowanie przepisu kulinarnego – jeśli brakuje nam jednego składnika, możemy go zastąpić innym lub zmienić proporcje, by danie nadal było smaczne i bezpieczne. W przypadku masażu, przeciwwskazania względne determinują technikę, intensywność, czas trwania zabiegu oraz obszar ciała, który może być poddany terapii. Przykładowo, świeże stłuczenia czy skręcenia nie wykluczają masażu całkowicie, ale wymagają ominięcia bolesnego miejsca i zastosowania delikatniejszych technik w jego okolicy. Podobnie, w przypadku ciąży, niektóre techniki masażu są wręcz wskazane, podczas gdy inne, szczególnie w pierwszym trymestrze, mogą być niewskazane.
Innym przykładem może być gorączka – stan podwyższonej temperatury ciała. Czy w takiej sytuacji masaż jest całkowicie zakazany? Niekoniecznie. Delikatny masaż relaksacyjny, omijający intensywne techniki rozgrzewające, może nawet przynieść ulgę i wspomóc regenerację organizmu. Jednak intensywny masaż leczniczy, mający na celu rozluźnienie napiętych mięśni, w stanie gorączki jest już zdecydowanie niewskazany i może pogorszyć samopoczucie. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku chorób skóry – wypryski czy drobne otarcia nie stanowią przeszkody, ale rozległe zmiany skórne, otwarte rany czy infekcje skórne wymagają ominięcia tych obszarów podczas masażu.
Przeciwwskazania bezwzględne – czerwona lampka alarmowa
Przeciwwskazania bezwzględne to kategoryczne "stop" – czerwone światło, które bezwzględnie zabrania nam dalszej jazdy. Są to stany, w których masaż jest niedozwolony, ponieważ stanowi realne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia pacjenta. To niczym wchodzenie na minowe pole – jeden nieostrożny krok może mieć katastrofalne skutki. W takich sytuacjach masaż nie tylko nie przyniesie korzyści, ale może wręcz pogorszyć stan zdrowia, zaostrzyć istniejące dolegliwości, a nawet wywołać niebezpieczne komplikacje.
Zobacz także: Przeciwwskazania względne do masażu 2025: Kompleksowy przewodnik
Do przeciwwskazań bezwzględnych ogólnych zaliczamy między innymi ostre stany zapalne, choroby zakaźne (jak grypa czy angina), nowotwory złośliwe (bez konsultacji z lekarzem prowadzącym), niewyrównane nadciśnienie tętnicze, choroby serca z niewydolnością krążenia, tętniaki, zakrzepica żył głębokich, czy krwotoki. W tych przypadkach masaż jest absolutnie zabroniony i wymaga bezwzględnego poszanowania tego zakazu. To nie kwestia wyboru, a odpowiedzialności za własne zdrowie.
Przeciwwskazania bezwzględne miejscowe dotyczą konkretnych obszarów ciała i wykluczają masaż tylko w tych miejscach. Przykładem mogą być rany otwarte, świeże blizny, niezagojone złamania, stany zapalne żył, czy aktywne infekcje skórne w miejscu planowanego masażu. W takich sytuacjach masażysta musi omijać te obszary, by nie pogorszyć stanu pacjenta i nie doprowadzić do powikłań. Pamiętajmy, że nasze zdrowie jest najważniejsze, a odpowiedzialny masażysta zawsze postawi bezpieczeństwo pacjenta na pierwszym miejscu.
Zanim więc zdecydujemy się na masaż, poświęćmy chwilę na refleksję nad naszym stanem zdrowia. Konsultacja z lekarzem w przypadku wątpliwości, szczera rozmowa z masażystą i wypełnienie ankiety to kroki, które pozwolą nam cieszyć się korzyściami płynącymi z masażu bez obaw o niepożądane skutki. Pamiętajmy, że masaż ma być drogą do zdrowia i relaksu, a nie przyczyną problemów. Warto więc dmuchać na zimne i upewnić się, że zabieg, na który się decydujemy, jest dla nas bezpieczny i odpowiedni.
Względne Przeciwwskazania do Masażu: Kiedy Należy Zachować Ostrożność?
W świecie masażu, gdzie dotyk staje się językiem zdrowia, niezwykle istotne jest rozróżnienie między sytuacjami, w których masaż jest absolutnie zakazany, a tymi, gdzie względne przeciwwskazania nakazują nam szczególną rozwagę. Wyobraźmy sobie masażystę niczym kapitana statku – musi on nie tylko znać kurs, ale i przewidywać sztormy, czyli potencjalne ryzyka dla zdrowia klienta. Rozwiniemy temat, aby każdy specjalista wiedział, kiedy należy zachować szczególną czujność, by masaż przynosił ulgę, a nie niepożądane konsekwencje.
Nadciśnienie Tętnicze – Cichy Alarm
Nadciśnienie, niczym tykająca bomba zegarowa, często przebiega bezobjawowo, a stanowi istotne przeciwwskazanie względne do masażu. W roku 2025, statystyki alarmują, że niemal 1 na 3 dorosłych zmaga się z tym schorzeniem. Co to oznacza w praktyce gabinetu masażu? Zabieg, szczególnie intensywny, może zadziałać jak dodatkowy impuls, podnosząc i tak już wysokie ciśnienie krwi. W skrajnych przypadkach, mówimy o ryzyku udaru mózgu czy wylewu – scenariusz rodem z dreszczowca medycznego, którego żaden masażysta nie chce być reżyserem. Dlatego kluczowe jest, aby przed przystąpieniem do masażu, zapytać klienta o historię chorób i regularnie mierzone ciśnienie. Jeśli wartości oscylują w granicach alarmowych, konieczna jest konsultacja z lekarzem. Anegdota z życia wzięta? Pewien masażysta, nazwijmy go Panem X, zawsze rozpoczynał wizytę od "wywiadu zdrowotnego". Pewnego dnia, klient, zapytany o ciśnienie, wzruszył ramionami. Pan X, doświadczony praktyk, nalegał na pomiar. Wynik? Ciśnienie 180/110! Masaż został odłożony na później, a klient skierowany do specjalisty. Morał? Cierpliwość i dociekliwość masażysty mogą uratować zdrowie, a nawet życie.
Choroba Nowotworowa – Delikatna Materia
Nowotwór to temat, który budzi lęk i szacunek. W kontekście masażu, jest to obszar wymagający nadzwyczajnej ostrożności. Nie ma tu miejsca na brawurę czy improwizację. Masaż u osób z chorobą nowotworową to jak taniec na linie – każdy krok musi być przemyślany i precyzyjny. W 2025 roku, onkologia poczyniła ogromne postępy, ale nadal, choroba nowotworowa wymaga indywidualnego podejścia. Masaż nie jest "lekiem na całe zło", a w niektórych przypadkach, nieumiejętnie wykonany, może przynieść więcej szkody niż pożytku. Zasadą numer jeden jest konsultacja z lekarzem prowadzącym. On, niczym nawigator, wskaże bezpieczną drogę. Czy masaż jest całkowicie zakazany? Niekoniecznie. Wiele zależy od rodzaju nowotworu, stadium zaawansowania, zastosowanego leczenia i ogólnego stanu pacjenta. Istnieją specjalistyczne techniki masażu onkologicznego, które mogą przynieść ulgę w bólu, poprawić samopoczucie i zmniejszyć napięcie mięśniowe. Jednakże, kluczowe jest słowo "specjalistyczne". Masażysta musi posiadać odpowiednie kwalifikacje i wiedzę, by pracować z tak delikatnym pacjentem. Pamiętajmy, że w przypadku choroby nowotworowej, mniej znaczy więcej. Delikatność, empatia i przede wszystkim – bezpieczeństwo – to kompas, który powinien prowadzić masażystę.
Ciąża – Stan Błogosławiony, ale i Wyzwanie
Ciąża to czas magiczny, pełen zmian i wyzwań. Dla przyszłej mamy, masaż może być niczym oaza na pustyni – chwila relaksu i ukojenia w wirze przygotowań do macierzyństwa. Jednakże, ciąża to również stan, który wymaga szczególnej uwagi, także w kontekście masażu. W 2025 roku, świadomość korzyści i potencjalnych ryzyk związanych z masażem w ciąży jest coraz większa. Kobiety coraz częściej szukają naturalnych metod łagodzenia dolegliwości ciążowych, a masaż jest jedną z nich. Ale uwaga! Ciąża to nie choroba, ale stan fizjologiczny, który niesie ze sobą specyficzne przeciwwskazania względne. Przede wszystkim – konsultacja z ginekologiem. To on, niczym strażnik zdrowia matki i dziecka, oceni, czy masaż jest bezpieczny i wskazany. W pierwszym trymestrze, kiedy ryzyko poronienia jest statystycznie wyższe, zaleca się szczególną ostrożność. Niektóre techniki masażu, zwłaszcza te intensywne, mogą być niewskazane. W kolejnych trymestrach, masaż może przynieść wiele korzyści – złagodzić bóle pleców, obrzęki nóg, poprawić samopoczucie i jakość snu. Istnieją specjalne techniki masażu dla kobiet w ciąży, uwzględniające zmiany zachodzące w ciele przyszłej mamy. Pamiętajmy, że masaż w ciąży to nie tylko relaks, ale i odpowiedzialność. Delikatność, wyczucie i wiedza – to klucz do bezpiecznego i przyjemnego masażu dla przyszłej mamy.
Inne Sytuacje Wymagające Ostrożności
Poza trzema wymienionymi "wielkimi graczami" – nadciśnieniem, nowotworami i ciążą – istnieje szereg innych sytuacji, które kwalifikują się jako przeciwwskazania względne do masażu. Stany zapalne, jak aktywne zapalenie stawów czy choroby skóry z wysypką, wymagają odłożenia masażu do czasu ustąpienia objawów. Podobnie, świeże urazy, złamania czy skręcenia, potrzebują czasu na regenerację. Gorączka, infekcje i stany osłabienia organizmu to sygnały, że ciało potrzebuje odpoczynku, a nie dodatkowej stymulacji. Warto pamiętać o chorobach przewlekłych, takich jak cukrzyca czy choroby tarczycy – w tych przypadkach, masaż może być korzystny, ale wymaga indywidualnego podejścia i uwzględnienia specyfiki schorzenia. Podobnie, osoby starsze i dzieci to grupy, które wymagają szczególnej delikatności i dostosowania technik masażu do ich potrzeb i możliwości. Masażysta, niczym detektyw, powinien zbierać informacje, analizować fakty i podejmować decyzje w oparciu o wiedzę i doświadczenie. Bo w masażu, jak w życiu – ostrożność popłaca.
Bezwzględne Przeciwwskazania do Masażu: Stanowcze Wykluczenia z Zabiegu
Świat masażu, niczym rozległy ocean, oferuje nieskończone możliwości relaksacji i regeneracji. Jednak, jak każdy ocean skrywa niebezpieczeństwa, tak i w terapii manualnej istnieją granice, których przekroczenie może prowadzić do poważnych konsekwencji. Rozdział ten poświęcony jest żelaznym zasadom, kategorycznym "stop" w świecie dotyku – bezwzględnym przeciwwskazaniom do masażu. To nie są sugestie, to nie są opcje do rozważenia – to fundamentalne wykluczenia, które muszą być respektowane z pełną powagą.
Kości pod lupą: kruchość i gojenie
Wyobraźmy sobie dom zbudowany na słabych fundamentach. Każdy, nawet najmniejszy wstrząs, może doprowadzić do katastrofy. Podobnie jest z ciałem, którego szkielet cierpi na łamliwość kości. Masaż w takim przypadku, zamiast przynieść ulgę, może stać się przyczyną kolejnych urazów, nawet jeśli terapeuta posługuje się technikami delikatnymi niczym dotyk motyla. Należy pamiętać, że osteoporoza, choć powszechna, szczególnie po 60. roku życia, nie zawsze jest bezwzględnym przeciwwskazaniem, lecz już zaawansowana osteoporoza z historią złamań – to czerwona lampka ostrzegawcza. Podobnie, sytuacja nieprawidłowego zrastania się kości po złamaniu – to czas, kiedy masaż jest stanowczo odradzany. Organizm skupia wszystkie siły na regeneracji, a dodatkowa stymulacja w postaci masażu może zakłócić ten delikatny proces. Pamiętajmy, że ciało w trakcie gojenia jest jak cenny wazon – wymaga ostrożności i czasu, by z powrotem odzyskać swoją formę.
Układ krążenia w trybie alarmowym
Serce i naczynia krwionośne to system naczyń połączonych, niczym sieć dróg w metropolii. Kiedy w tej sieci pojawiają się zatory, korki, ryzyko wzrasta lawinowo. Miażdżyca, ta cicha choroba, z którą zmaga się coraz więcej osób po 50. roku życia, często przebiega bezobjawowo, lecz stanowi poważne przeciwwskazanie do masażu. Dlaczego? Ponieważ intensywny masaż może spowodować oderwanie się blaszek miażdżycowych i ich wędrówkę, co w najgorszym scenariuszu może prowadzić do zatoru płucnego lub udaru. Podobnie sytuacja wygląda z zapaleniem żył – stanem zapalnym, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Masaż w obszarze objętym zapaleniem jest absolutnie zakazany, gdyż może przyczynić się do rozprzestrzenienia infekcji i pogorszenia stanu. Żylaki, te nieestetyczne, ale i potencjalnie niebezpieczne zmiany na nogach, również stanowią poważne ostrzeżenie. Masaż bezpośrednio na żylakach jest niedopuszczalny, ryzykując uszkodzenie delikatnych ścianek naczyń i powstanie zakrzepów. Traktujmy układ krążenia z szacunkiem – to fundament naszego zdrowia, a masaż, choć dobroczynny, w pewnych sytuacjach może stać się dla niego obciążeniem.
Tabela bezwzględnych przeciwwskazań do masażu (wybrane przykłady)
| Stan/Choroba | Uzasadnienie wykluczenia |
|---|---|
| Łamliwość kości (zaawansowana osteoporoza z historią złamań) | Ryzyko złamań patologicznych podczas masażu. |
| Nieprawidłowe zrastanie się kości po złamaniu | Zakłócenie procesu gojenia, ryzyko powikłań. |
| Miażdżyca (zaawansowana) | Ryzyko oderwania blaszek miażdżycowych i zatorów. |
| Zapalenie żył (phlebitis) | Ryzyko rozprzestrzenienia infekcji i zakrzepicy. |
| Żylaki (zaawansowane, z tendencją do zakrzepów) | Ryzyko uszkodzenia żył i oderwania zakrzepów. |
Pamiętajmy, że ta lista to jedynie wierzchołek góry lodowej. Przeciwwskazania do masażu, zarówno bezwzględne, jak i względne, to temat niezwykle rozległy i wymagający ciągłej edukacji. Zanim oddamy się w ręce terapeuty, zawsze warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli mamy jakiekolwiek wątpliwości co do naszego stanu zdrowia. Masaż ma być źródłem zdrowia i przyjemności, a nie niepotrzebnego ryzyka.
Najczęstsze Przeciwwskazania do Masażu: Gorączka, Zmiany Skórne i Inne
Masaż, ten cudowny taniec dłoni na ciele, przynosi ulgę, relaks i zdrowie. Jednak jak w każdej dziedzinie życia, istnieją pewne granice, czerwone światła, które mówią: "Stop, dziś masaż nie jest dobrym pomysłem". Mówimy tutaj o przeciwwskazaniach do masażu, a te dzielimy na dwie główne kategorie: względne i bezwzględne. Te pierwsze to sytuacje, w których po dokładnej analizie stanu pacjenta i ewentualnej modyfikacji technik, masaż może być wykonany. Te drugie to jasny sygnał – masaż stanowczo odradzany, a wręcz zakazany.
Gorączka – Czerwona Lampka dla Masażysty
Wyobraźmy sobie sytuację: pacjent wchodzi do gabinetu, skóra rozpalona, oczy błyszczące nienaturalnym blaskiem. Pierwsze pytanie, jakie powinno paść, to oczywiście o samopoczucie. Jeśli odpowiedź brzmi: "Mam gorączkę, chyba mnie coś bierze", odpowiedź masażysty powinna być stanowcza: "Dziś masaż odpada". Dlaczego? Już tłumaczymy. Organizm walczący z infekcją jest niczym forteca oblężona przez wroga. Podniesiona temperatura ciała, czyli gorączka powyżej 38 stopni Celsjusza, to wyraźny sygnał, że walka trwa w najlepsze. Masaż w takim stanie, choćby najdelikatniejszy, może stać się niczym "dolewanie oliwy do ognia".
W trakcie masażu, jak wiemy, pobudzamy krążenie krwi, przyspieszamy metabolizm, a to wszystko powoduje zwiększone obciążenie dla i tak już zmęczonego organizmu. Wysiłek związany z walką z chorobą zostaje dodatkowo spotęgowany. Efekt? Zamiast ulgi i poprawy samopoczucia, możemy spowodować osłabienie, pogorszenie stanu zdrowia, a nawet przedłużenie choroby. Pamiętajmy, gorączka to bezwzględne przeciwwskazanie do masażu. Zdrowie pacjenta jest zawsze najważniejsze, a "przeczekanie burzy" w tym przypadku jest najlepszym rozwiązaniem.
Zmiany Skórne – Gdy Skóra Krzyczy "Stop!"
Skóra, nasz największy organ, jest niczym mapa zdrowia. Wszelkie zmiany na jej powierzchni, wypryski, krosty, zaczerwienienia, mogą być drogowskazem ostrzegającym przed masażem. Szczególnie należy uważać na wszelkiego rodzaju zmiany ropne, infekcyjne, a także niezdiagnozowane wykwity. Masaż w obrębie zmienionej skóry to jak "deptanie po minach". Możemy nieświadomie rozsiać bakterie, wirusy, czy grzyby po całym ciele, a nawet przenieść infekcję na masażystę.
Wyobraźmy sobie krostę gotową do pęknięcia. Nacisk podczas masażu może spowodować jej przedwczesne otwarcie, a zawartość ropna rozprzestrzeni się na zdrową skórę. To prosta droga do poważniejszego zakażenia i stanu zapalnego. Podobnie sprawa wygląda z ranami, przerwaniem ciągłości skóry. Masaż w miejscu rany to ryzyko infekcji, opóźnienia gojenia, a nawet powstania blizn. Dlatego zmiany skórne, szczególnie te o charakterze infekcyjnym czy ropnym, należą do bezwzględnych przeciwwskazań do masażu. W przypadku wątpliwości, zawsze warto skonsultować się z lekarzem dermatologiem.
Inne Przeciwwskazania – Szerokie Spektrum Ostrzeżeń
Oprócz gorączki i zmian skórnych, istnieje szereg innych sytuacji, kiedy masaż wymaga szczególnej ostrożności, a czasem jest kategorycznie zakazany. Do bezwzględnych przeciwwskazań zaliczamy ostre stany zapalne, choroby nowotworowe (bez konsultacji z lekarzem), świeże urazy (złamania, zwichnięcia), tętniaki, zakrzepica żył głębokich, czy zaawansowana osteoporoza. W tych przypadkach masaż może pogorszyć stan zdrowia pacjenta i przynieść więcej szkody niż pożytku.
Z kolei przeciwwskazania względne to stany, w których masaż jest możliwy, ale wymaga modyfikacji technik i szczególnej ostrożności. Należą do nich ciąża (szczególnie pierwszy trymestr), menstruacja, nadciśnienie tętnicze (niekontrolowane), cukrzyca (nieustabilizowana), żylaki, czy choroby serca. W tych sytuacjach decyzja o wykonaniu masażu powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnym wywiadzie i ocenie stanu pacjenta. Pamiętajmy, bezpieczeństwo i dobro pacjenta są zawsze na pierwszym miejscu. Masaż ma być źródłem zdrowia i przyjemności, a nie powodem do zmartwień.